Ukryte, nieznane, ale ciekawe. Ciekawostki związane z Krosnem i miejscami, które często mijamy podczas spaceru. 

Adres: ul. Ściegiennego 1

Na rogu ulicy Ściegiennego i Krakowskiej znajduje się słynna krośnieńska cukiernia „Jagusia”, należąca do rodziny Deptuchów. Właściwie jest to cukiernia, kawiarnia i lodziarnia. Oficjalny początek rodzinnej firmy przypada na 1961 r. Jej założycielami byli Jadwiga i Jan Deptuch. To właśnie od imienia Jadwigi pochodzi nazwa przedsiębiorstwa. Choć zakład cukierniczy startował w trudnych dla prywatnej przedsiębiorczości czasach, przetrwał dziesięciolecia i zwrot – „iść do Deptucha” stał się w Krośnie synonimem wyjścia na ciasto lub lody. Założyciel cukierni Jan Deptuch urodził się w pobliskim Rymanowie w 1923 r. Pracę cukiernika rozpoczął jeszcze przed II wojną światową w krośnieńskim zakładzie Kazimierza Sawaryna. Sawaryn, choć pochodził ze stolicy ówczesnego województwa – Lwowa, do życia upodobał sobie Krosno. Tak więc młody Jan poznał legendarny przedwojenny smak i w przyszłości również stawiał na jakość. Podkreślić należy, że Jan Deptuch był osobą zasłużoną dla dzieci i młodzieży zarówno w pracy pedagogicznej, jak i w szerokiej działalności charytatywnej, wspierając również osoby z niepełnosprawnością. Dziś tradycje pana Jana kultywuje rodzina. W ofercie firmy znajduje się ponad dwieście gatunków ciast i ponad sześćdziesiąt smaków lodów.

Adres: ul. Podwale 38

Przy budynku urzędu Poczty Polskiej, obok Ronda Solidarności, stoi nieco zapomniana rzeźba z czasów PRL. Jest to praca autorstwa Antoniego Porczaka, artysty i pracownika naukowego Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, obecnie profesora Wydziału Intermediów. Rzeźba wykonana jest z blachy miedzianej, powstała pod koniec lat siedemdziesiątych XX w., jak zwykło się mówić w epoce późnego Gierka. Jest to jedna z trzech rzeźb, ale jedyna zachowana, która powstała w tym okresie w ramach umowy między miastem Krosnem a Akademią Sztuk Pięknych w Krakowie, dotyczącej m. in. kształtowania plastycznego oblicza Krosna. Był to czas kiedy miasto wolało fundować rzeźby niż pomniki. Wedle zamysłu autora, rzeźba przedstawia dwoje ludzi, którzy zjeżdżają z jakiejś formy cywilizacyjnej, w tym wypadku z jakiegoś pudła. By dostrzec ten zamysł, należy wytężyć nasz zmysł artystyczny. Twórca rzeźby był w owym czasie autorem cyklu pt. Styk z cywilizacją. Cechą wspólną prac były ludzkie ślady na bryłach geometrycznych. Przedmiotowa rzeźba nawiązuje do tego cyklu. Ciekawostką jest, że rzeźba miała pierwotnie stać w innym miejscu, ale okazało się, że miasto nie posiadało prawa własności gruntu. Postawiono ją więc na wolnej przestrzeni przed budynkiem poczty. Wyszło troszkę, jak w filmie Stanisława Barei.

Dzisiejsza ulica Józefa Piłsudskiego to reprezentacyjna ulica centrum miasta. Była zawsze bardzo ważna, bo stanowiła jedną z dróg odchodzących od centralnego placu miasta, czyli rynku. Tak ważny ciąg komunikacyjny zmieniał nazwy na przestrzeni dziejów, uwzględniając zawirowania geopolityczne. Za czasów PRL ulica nosiła imię Marcelego Nowotki. Postać znana numizmatykom z dawnej monety o nominale 20 złotych, to jeden z czołowych polskich działaczy komunistycznych. W mrocznych czasach niemieckiej okupacji, ulica nosiła imię Adolfa Hitlera. Na marginesie mówiąc, odwiedził on Krosno w sierpniu 1941 r. w ramach wizyty służbowej, podczas której wraz z Benito Mussolinim polecieli z krośnieńskiego lotniska na inspekcję frontu wschodniego. Jak głosi sensacyjna, ale już na zawsze niepotwierdzona informacja, w Krośnie rozważano przeprowadzenie zamachu na Hitlera. Nim ulica przybrała imię marszałka Piłsudskiego (jeszcze przed II wojną światową), nosiła popularną w miastach nazwę Kolejowej. Oznaczało to, że droga prowadziła w kierunku dworca kolejowego, najważniejszego miejsca zbiorowej komunikacji, do czasu pełnego rozwoju komunikacji kołowej w drugiej połowie XX w.

Adres: kościół farny, ul. Piłsudskiego 5

Najbardziej znana komedia Aleksandra Fredry, to bez wątpienia Zemsta. Jej źródła znajdują się w wydarzeniach, jakie rozegrały się w XVII w. na pobliskim zamku Kamieniec, położonym na pograniczu Odrzykonia i Korczyny. W XIX w. Aleksander Fredro, będący ówcześnie właścicielem zamku, natknął się na dokumenty sporu, jaki toczył się w XVII w. pomiędzy współwłaścicielami zamku. Były to rody Skotnickich i Firlejów. Należy pamiętać, że Jan Skotnicki – kasztelan połaniecki, zmarły w 1621 r., jest pierwowzorem Rejenta Milczka, jednego z głównych bohaterów komedii. Skotnicki i jego żona zostali pochowani w prezbiterium krośnieńskiej fary. Nagrobek z czarnego marmuru przedstawia zmarłych w arkadowej wnęce, zamkniętej kolumnami, klęczących przed krucyfiksem. Przypuszcza się, że to wybitne przedstawienie plastyczne, jest dziełem włoskich artystów pracujących dla Zygmunta III Wazy. Warto w tym miejscu wspomnieć jeszcze o innym, legendarnym związku Krosna z zamkiem Kamieniec. Według legendy pod zamkiem ma biec podziemne przejście, łączące warownię z krośnieńskim kościołem Franciszkanów. I choć wiadomo, że takiego tunelu być nie mogło, to jeszcze w czasie ostatniej wojny, wypytywały o niego wkraczające armie. Wiadomo, jeśli byłyby podziemia, byłyby też skarby.

Adres: Rynek – dawna studnia

Bardzo ciekawym elementem infrastruktury turystyczno-krajoznawczej krośnieńskiego rynku jest historyczna makieta miasta. Posadowiona jest na dawnej studni miejskiej. Ukazuje średniowieczny układ urbanistyczny oraz zachowane do dzisiaj obiekty architektoniczne, ale również i takie, które zniknęły z przestrzeni miejskiej, na przykład: fortyfikacje z bramami miejskimi, renesansowy ratusz, barokowy kościół Jezuitów, synagoga. Makieta wzorowana jest częściowo na słynnym wizerunku Krosna z początku XVII w., który ukazał się w dziele Miasta świata. Publikacja ta wydawana była na przełomie XVI i XVII w. w Kolonii przez Brauna i Hogenberga. Wizerunek dawnego Krosna był jednym z nielicznych przedstawień polskich miast, które znalazły się w wydawnictwie. Jak doskonale widać na makiecie, Krosno powstało w miejscu z natury obronnym, w widłach dwóch rzek – Wisłoka i Lubatówki, na wydatnym wzgórzu. Według hipotezy właśnie od takiego wzgórza, czyli krostowatości terenu może pochodzić nazwa miasta. Projektantem makiety jest Kamil Słowik, artysta rzeźbiarz pochodzący ze Starego Zamościa na Lubelszczyźnie. Makieta wykonana z brązu, przedstawia obiekty w skali 1:200. Waży około 800 kg.

Adres: klasztor Kapucynów, pl. Konstytucji 3 Maja 2

Michał Starzewski herbu Ostoja urodził się w Krośnie w 1801 r., zmarł w Tarnowie w 1894 r. Był uczestnikiem powstania listopadowego. Uznawany jest za autora pierwszego zachowanego traktatu o szermierce w języku polskim oraz założyciela szkoły szermierskiej w Krakowie. Tak pisał o szermierce: Szermierstwo jest nauką, za pomocą której nabywamy zręczności zażycia oręża tak ku obronie własnej, jakoteż i rozbrojenia przeciwnika swojego; …. Nieukończony traktat, powstały około 1840 r., został wydany przez Józefa Starzewskiego, wnuka autora, w Krakowie w 1932 r. Michał Starzewski część dzieciństwa spędził w krośnieńskim klasztorze Kapucynów, w okresie gdy gwardianem był o. Leopold Szczepanowski. Gwardian nim został zakonnikiem, był polskim kawalerzystą. I to on miał zaszczepić w małym Michale zamiłowanie do wojaczki, odwagę i patriotyzm. Gwardian wbrew woli rodziców, którzy oddali syna na wychowanie w służbie bożej, wychowywał go w duchu żołnierskim. Jak przekazują wspomnienia, o. Leopold hartował odwagę Michasia, chociażby poleceniem przyniesienia pozostawionego umyślnie brewiarza w kapucyńskich podziemiach, pełnych trumien ze zmarłymi zakonnikami.

Adres: ul. Kapucyńska 1

Gdy w 1861 r. obficie trysnęła ropa w podkrośnieńskiej kopalni w Bóbrce, trzej panowie – Ignacy Łukasiewicz, Tytus Trzecieski i Karol Klobassa (właściciel terenów Bóbrki), zacieśnili współpracę i doprowadzili do powstania spółki, która – co ciekawe – nigdy nie została potwierdzona na piśmie. Umowa opierała się na wzajemnym szacunku i zaufaniu. Owocem naftowego triumwiratu, była wydatna pomoc finansowa przy powstaniu Towarzystwa Zaliczkowego w Krośnie w 1874 r., powołanego przez Radę Powiatową w Krośnie. Celem instytucji było wspieranie miejscowego przemysłu i rzemiosła, a sam Łukasiewicz był członkiem rady nadzorczej towarzystwa. Na powstałym w latach 1893-1894 budynku siedziby towarzystwa, podziwiać można interesujące sgraffito autorstwa Franciszka Daniszewskiego. Widnieją na nim podobizny Łukasiewicza i jego wspólników wraz z krajobrazem naftowym oraz ze scenami prac tkackich, charakterystycznych elementów kulturowych Krosna i regionu. Sam budynek towarzystwa, to reprezentacyjny obiekt użyteczności publicznej o cechach neorenesansu (neorenesansu włoskiego). Jest budowlą wolnostojącą, zbudowaną na rzucie prostokąta z osiowo rozmieszczonymi ryzalitami w obu dłuższych elewacjach. Budynek dwukondygnacyjny, murowany z cegły, otynkowany.

Adres: stadion lekkoatletyczny ul. Bursaki 41

Nazwa klubu sportowego „Legia”, kojarzona jest zazwyczaj z Warszawą. Mało kto wie, że klub o takiej nazwie działał również w Krośnie. Krośnieński Klub Sportowy „Legia” powstał w 1931 r. Jego założycielami byli działacze i zawodnicy, którzy odeszli z Robotniczego Klubu Sportowego „Krośnianka”. Jako klubowe wybrano biało-czerwone barwy. Przed II wojną światową klub dla swych potrzeb użytkował odpłatnie stadion należący do „Krośnianki” przy ulicy Bursaki. Dziś w tym miejscu funkcjonuje stadion Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji i sąsiednia infrastruktura sportowo-rekreacyjna. W klubie działało wiele sekcji: piłkarska, narciarska, tenisa stołowego, wioślarska, kolarska, tenisa ziemnego, lekkiej atletyki. Przed wybuchem II wojny światowej klub popadł w problemy finansowe, a ostatecznie działalność przerwała wojna. Został reaktywowany po wojnie już w 1945 r. O dalszych losach klubu można przeczytać w publikacji Stanisława Fryca Z dziejów klubu sportowego „Legia”, wydanej z cyklu Biblioteka Krośnieńska. Nadmienić należy w tym miejscu, że kres działalności klubu nastąpił w 1961 r. po dokonaniu fuzji „Krośnianki” i „Legii”. W jej wyniku powstał jedyny już wtedy krośnieński klub – Międzyzakładowy Związkowy Klub Sportowy Krosno, przemianowany później na Krośnieński Klub Sportowy „Karpaty”.

Adres: ul. Spokojna

Miejsce w Krośnie zwane „Na Wojciechu” znajduje się w dzielnicy Zawodzie, przy głównej drodze biegnącej do pobliskiej Korczyny. Tu, na skraju wzgórza, ciągnącego się przez większą część dzielnicy, stoi drewniany kościół pw. św. Wojciecha. Jego początki sięgają połowy XV w. W późniejszym czasie przebudowywany. Według legendy w miejscu tym miał odpoczywać św. Wojciech, podczas podróży z Pragi do Gniezna, stąd wezwanie kościoła. Dla ścisłości należy zaznaczyć, że kościół konsekrowany w 1460 r., nosił wówczas dedykacje ku czci św. Jerzego, św. Wojciecha, św. Walentego, św. Małgorzaty, św. Heleny, św. Zofii oraz Dziesięciu Tysięcy Męczenników. Czy jakiś inny kościół miał tylu opiekunów? Z tym miejscem wiążą się różne hipotezy: o istnieniu średniowiecznej osady, która mogła być starym przedlokacyjnym Krosnem, o lokalizacji klasztoru Franciszkanów. Tu w obrębie kościoła znaleziono enkolpion datowany na XI-XII w., czyli relikwiarz noszony na piersiach, traktowany często jako amulet. Jak dotąd nie prowadzono tu kompleksowych badań archeologicznych. W XX w. rejon wzgórza św. Wojciecha, był brany pod uwagę jako teren potencjalnego uzdrowiska. Tu w dzielnicy Zawodzie znajdują się złoża wód mineralnych. Jedno ze źródeł miało nosić nazwę Wojciech.