KROSNO w szczegółach

Ścieżka detali

Informacje o ścieżce

  • Długość: 1,2 km
  • Czas: ok. 50 min
  • Trudność: łatwa
  • Utrudnienia związane z dostępnością:
    jedynym utrudnieniem mogą być schody
    w kościołach
Gdy zwiedzamy miasto warto zwracać uwagę nie tylko na duże obiekty, ale też na mniejsze szczegóły. Często niezauważalne w pierwszej chwili, ale niosące wiele treści i będące pamiątką po znaczących wydarzeniach w dziejach miasta. I takie zadanie ma ścieżka detali – zwrócić uwagę na elementy, których czasem nie zauważmy, albo patrzymy na nie, nie rozumiejąc do końca ich znaczenia i treści, które niosą.

Początek ścieżki:

KRZYŻ PRZY RONDZIE OBOK GŁÓWNEJ POCZTY – PAMIĄTKA PO KOŚCIELE ŚW. DUCHA

Adres: ul. Piłsudskiego 30
Przed wiekami w polskich miastach była tylko jedna parafia, z głównym kościołem nazywanym z niemiecka farą i kościołami filialnymi. Kościoły klasztorne nie miały parafii. Krosno miało na przedmieściach cztery drewniane kościoły podległe kościołowi farnemu pw. Trójcy Świętej. Do dzisiaj zachował się jedynie kościół św. Wojciecha, który wcześniej nosił wezwanie św. Jerzego, co świadczy, że znajdowało się przy nim leprozorium (miejsce, gdzie leczono chorych na trąd). Obok dzisiejszego ronda przy głównej poczcie znajdował się kościół pw. Świętego Ducha. Dedykacja jest świadectwem, że przy nim znajdował się szpital – w dzisiejszym znaczeniu – przytułek. Przy szpitalu był cmentarz, funkcjonujący do XIX wieku. Dzisiaj na miejscu kościoła i cmentarza stoi krzyż ufundowany przez burmistrza Jana Świętnickiego.

2. OZNACZENIA PO DAWNEJ BRAMIE KRAKOWSKIEJ

Adres: ul. Piłsudskiego 16 i 21
Znajdź na mapie
Krosno posiadało dwie bramy w ciągu murów miejskich: Węgierską – od południowego wschodu i Krakowską – od północnego zachodu. Oznaczenie miejsca po Bramie Krakowskiej jest dzisiaj jedynie symboliczne – zarysy na chodnikach z szarej i czerwonej kostki. Badania archeologiczne nie odnalazły śladów tej bramy. Przypuszcza się, że była niezbyt imponujących rozmiarów. Natomiast w podziemiach dawnego Pałacu Biskupiego – dzisiaj siedziby Muzeum Podkarpackiego, zachował się 25-metrowy fragment muru obronnego i relikty baszty z 2.poł. XIV wieku. Była ona wzmocnieniem obrony miasta od strony Bramy Krakowskiej, która przetrwała do XVII wieku.

3. HERBY NA DAWNYM PAŁACU BISKUPIM

Adres: ul. Piłsudskiego 16
Znajdź na mapie
Na frontowej ścianie dawnego Pałacu Biskupiego, będącego dzisiaj siedzibą Muzeum Podkarpackiego, znajdują się dwa kamienne owale. Są to tzw. kartusze herbowe Zofii z Ligęzów Skotnickiej i Jana Skotnickiego. Jan Skotnicki był właścicielem części górnej zamku Kamieniec i stał się pierwowzorem postaci Rejenta Milczka z komedii Aleksandra Fredry Zemsta. Jego żona Zofia, już po śmierci męża, nabyła pałac i była jego właścicielką przez kilkanaście lat – od 1630 do 1645 roku (lub 1646). Są to czteropolowe kartusze herbowe i zgodnie z tradycją przedstawią, patrząc od lewego, górnego rogu: herb ojca, herb matki, herb babki macierzystej i herb babki ojczystej. Na lewym kartuszu – Jana Skotnickiego – umieszczono herby: Grzymała II, Junosza, Gozdawa, Poraj. Na prawym kartuszu Zofii widnieją herby: Półkozic, Trąby, i dwukrotnie Leliwa. Pomiędzy kartuszami znajduje się figura Chrystusa Króla. Nagrobek Skotnickich odnaleźć można w prezbiterium krośnieńskiej fary.

4. ZNAKI KAMIENIARSKIE NA KOŚCIELE FARNYM

Adres: ul. Piłsudskiego 5
Znajdź na mapie
Krośnieńska fara została wzniesiona w XIV w. Powstanie parafii datuje się na rok 1342, a samą budowę kościoła najprawdopodobniej wspierał finansowo Kazimierz Wielki. W tylnej części kościół łączył się z wieżą dzwonniczą, będąca również elementem obwarowań miasta. O ile większość murów kościelnych została wykonana z cegły, to najniższe części wieży zostały wykonane z ociosanych, dużych kamieni. Każdy kamieniarz obrobiony kamień oznaczał swoim znakiem. Dzięki temu można było rozliczyć rzemieślnika z wykonanej pracy, zarówno jeżeli chodzi o jakość, jak i o ilość obrobionego budulca. Znaki są proste, tak żeby łatwo dało się je wykuć w kamieniu – np. schematyczne przedstawienie dwóch skrzyżowanych kos. Wieża została rozebrana w XVIII wieku ze względu na zły stan techniczny. Dzisiaj dawne wejście do wieży, które najprawdopodobniej służyło również jako przejście wzdłuż murów miejskich, jest jednym z trzech ogólnie dostępnych wejść do kościoła. Wchodząc do tylnego przedsionka fary można do dzisiaj na kamieniach zobaczyć wyryte znaki kamieniarskie.

5.  WIZERUNKI PORTIUSA W KOŚCIELE FARNYM

Adres: ul. Piłsudskiego 5
Znajdź na mapie
Robert Wojciech Portius był najbogatszym mieszkańcem Krosna XVII wieku, a być może nawet w całej historii miasta. Był on wielkim dobrodziejem krośnieńskiej fary, ale nie zapomniał o tym, aby upamiętnić swoją osobę. W bocznym ołtarzu na obrazie przedstawiającym adorację Najświętszego Sakramentu postać Portiusa widzimy razem z papieżem Urbanem VIII, cesarzem niemieckim Fryderykiem i królem Polski Zygmuntem Wazą. W Kaplicy św. Wojciecha umieszczono obraz przedstawiający wykupienie zwłok świętego z rąk Prusów. W tłumie przyglądających się wydarzeniu odnaleźć można postać Portiusa. Jego przedstawienie portretowe znajduje się w Kaplicy śś. Piotra i Pawła, nazywanej kaplicą Portiusa, w której prawdopodobnie jest pochowany razem z żoną. Natomiast herb kupiecki – tzw. gmerk, możemy zobaczyć nad wejściem do kaplicy oraz na ławce, w której zasiadał z żoną (dziś ustawionej w tylnej części kościoła). Portius zwykł ubierać się w charakterystyczną czarną szatę. W czasie uroczystych wydarzeń członkowie krośnieńskiego Stowarzyszenia „Portius” na pamiątkę przywdziewają podobny strój.

6. TABLICA UPAMIĘTNIAJĄCA ARESZT URZĘDU BEZPIECZEŃSTWA

Adres: Portiusa 4
Znajdź na mapie
Na budynku przy ulicy Portiusa 4 znajduje się tablica z brązu upamiętniająca znajdujące się w tym miejscu więzienie Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa w Krośnie. Funkcjonowało ono w latach 1944-1956. Osadzono w nim łącznie 1458 osób. Zatrzymywano nie tylko osoby podejrzane, ale także ich rodziny często posługując się sfabrykowanymi dowodami i zarzutami. Więźniowie przetrzymywani byli w piwnicach aresztu śledczego, gdzie znajdowało się 9 cel. Warunki bytowe były fatalne, głównie ze względu na bardzo zły stan sanitarny piwnic, pozbawionych okien i mocno zawilgoconych. Byli bici i torturowani psychicznie. Do dzisiaj na ścianach piwnic widoczne są napisy pozostawione przez torturowanych i skazanych na śmierć ludzi. Latem 1953 roku Prokuratura Generalna zarządziła przeprowadzenie kontroli warunków, w jakich przetrzymywani byli więźniowie. Powołano do tego celu specjalną komisję, która wykazała wiele nieprawidłowości. Wnioski przedstawione przez komisję przesądziły o zamknięciu krośnieńskiego aresztu PUBP.

7. SZKLANE RZEŹBY

Rynek
Znajdź na mapie
Przy wejściu do piwnic przedprożnych na rynku w Krośnie możemy zobaczyć powiększony wielokrotnie model piszczeli hutniczej, dzięki której hutnicy potrafią „wydmuchiwać” różnorodne szklane przedmioty o wspaniałych kształtach. Obiekt znajduje się na Szklanym Szlaku złożonym z 14 rzeźb, nawiązujących do tradycji i krośnieńskich legend oraz do produkcji szkła. Szlak otwarto w 2012 roku razem z Centrum Dziedzictwa Szkła. W jego obrębie odnaleźć można więcej piszczeli. Jedna z nich stoi przed dolnym wejściem do CDS-u od ulicy Legionów wskazując wejście do ruchomych schodów, prowadzących na Rynek (schody te mają 26 metrów długości i tym samym są najdłuższe na Podkarpaciu).

8. FIGURA ŚW. ANDRZEJA BOBOLI

Adres: Kazimierz Wielkiego 2
Znajdź na mapie
Na ulicy Kazimierza Wielkiego znajduje się modernistyczna kamienica sąsiadująca z historyczną zabudową miasta. Wyróżnia się charakterystycznymi detalami – figurą św. Andrzeja Boboli umieszczoną pomiędzy herbami właścicieli (Ślepowron Marii ze Skibniewskich Ostaszewskiej oraz Ostoja Józefa Ostaszewskiego). Poniżej znajduje się data budowy – 1938. Umieszczenie figury Andrzeja Boboli na kamienicy jest nieprzypadkowe. 17 IV 1938 roku papież Pius XI kanonizował Bobolę, a w czerwcu tegoż roku ciało świętego przewieziono z Rzymu do Warszawy. Do Rzymu ciało Boboli trafiło z Rosji Radzieckiej, po odzyskaniu go przez Papieską Komisję Ratowniczą. Wcześniej Andrzej Bobola, po swojej męczeńskiej śmierci w 1657 roku, spoczywał w kościele w Połocku (dzisiaj Białoruś). Andrzej Bobola uważany jest za autora ślubów lwowskich z 1656 roku, w których Matkę Bożą uznano za Królową Polski, a od 2020 roku jest jednym z patronów Polski.

9. OZNACZENIA PO DAWNEJ BRAMIE WĘGIERSKIEJ

Adres: Sienkiewicza 12
Znajdź na mapie
Na budynku Sądu Okręgowego w Krośnie wmurowano tablicę upamiętniającą znajdującą się tu niegdyś Bramę Węgierską. Na tablicy umieszczono napis: „Hic pax” (dosłownie: „Tutaj pokój”). Okazała brama, znacznie większa niż Brama Krakowska rzeczywiście mogła zapewniać miastu pokój. O rozmiarach budowli świadczą fundamenty, odnalezione podczas badań archeologicznych w 2014 roku. Mają one 12 m długości. Brama Węgierska znajdowała się od strony, do której był najłatwiejszy dostęp dla ewentualnych napastników ze względu na płaskie tereny dzisiejszej ulicy Staszica. Od strony zewnętrznej trudno było dostać się pod bramę. Najpierw trzeba było pokonać tzw. Szyję bramną, która dodatkowo wzmacniała obronę.

10. RENESANSOWY PORTAL KAMIENICY WÓJTOWSKIEJ

Adres: Rynek 7
Znajdź na mapie
W podcieniach najstarszej krośnieńskiej kamienicy, zwanej wójtowską, zachowały się cztery XVI-wieczne kamienne kolumny w stylu jońskim. Największą uwagę zwraca jednak okazały, wczesnorenesansowy kamienny portal w formie półkolistej arkady wspartej na zdobionych filarach. Arkadę wieńczą płaskorzeźbione lwy, trzymające w łapach tarczę z orłem i monogramem Zygmunta Starego – litera „S”. Poniżej, na froncie zwornika arkady, umiejscowiony jest gmerk w formie liter „IS”, które mogą dotyczyć Hieronima Stano (rajcy Krośnieńskiego), bądź też Jana Schelnara – budowniczego. Kamienica została zbudowana na miejscu pierwotnych drewnianych zabudowań wokół Rynku. Do dzisiaj zachowała się oryginalna sień z kolebkowym sklepieniem. Co ciekawe, kamienica nigdy nie była siedzibą wójtów, a jej nazwa wzięła się zapewne stąd, że zamieszkiwali ją niegdyś wójtowie sądowi.

11. POMNIK PIŁSUDSKIEGO

Rynek
Znajdź na mapie
Marszałek Józef Piłsudski – komendant 1 Brygady Legionów Polskich w czasie I wojny światowej, Naczelnik Państwa i Naczelny Wódz w czasie wojny polsko-bolszewickiej, zapisał się na trwałe w historii Polski. Po śmierci Piłsudskiego 12 maja 1935 roku wiele polskich miast podjęło uchwały o budowie pomnika Marszałka. W Krośnie inicjatywa budowy pomnika Marszałka Józefa Piłsudskiego została zapoczątkowana na posiedzeniu Rady Miejskiej Krosna już 16 maja 1935 r. Realizacja planu jednak przeciągała się i ostatecznie została pokrzyżowana przez wybuch II wojny światowej. Do pomysłu powrócono dopiero po siedemdziesięciu latach. Pomnik stanął w miejscu, które wybrano jeszcze w latach 30. XX w., a jego kształt nawiązuje do pomników z tego okresu. Monument autorstwa Władysława Dudka z Krakowa, odsłonięto 15 sierpnia 2005 r. – w dniu Święta Wojska Polskiego.
Projekt pn. „Kreujemy + Rozwijamy + Ożywiamy + Stymulujemy + Nakreślamy + Odmieniamy = KROSNO” realizowany w ramach Programu Rozwój Lokalny, współfinansowany w 85% ze środków Norweskiego Mechanizmu Finansowego 2014-2021 oraz w 15% z budżetu państwa.

„Wspólnie działamy na rzecz Europy zielonej, konkurencyjnej i sprzyjającej integracji społecznej”

Wysokość otrzymanego dofinansowania wynosi 15 328 498,86 PLN. Beneficjentem/ Partnerem Wiodącym jest Gmina Miasto Krosno. Celem projektu jest kompleksowa poprawa jakości życia w Krośnie oraz lepsze dostosowanie administracji Krosna do potrzeb mieszkańców.

Więcej informacji:

www.norwaygrants.pl
www.norwaygrants.org
Jeśli chcesz poczytać jak rozwija sie Krosno w ramach programu „Rozwój Lokalny” to tutaj: https://www.krosno.pl/dla-mieszkancow/rozwoj-lokalny/aktualnosci

Jeśli chcesz poczytać jak rozwijają sie inne miasta w ramach programu „Rozwój Lokalny” to tutaj: https://www.miasta.pl/kategorie-aktualnosci/program-rozwoj-lokalny
envelopephone linkedin facebook pinterest youtube rss twitter instagram facebook-blank rss-blank linkedin-blank pinterest youtube twitter instagram