KROSNO - Im starsze, tym lepsze

Ścieżka zabytków

Informacje o ścieżce

  • Długość: 1 km
  • Czas: 90 min
  • Trudność: łatwa
  • Utrudnienia związane z dostępnością:
    obiektem całkowicie niedostępnym dla osób
    z niepełnosprawnością ruchową jest Wieża
    Farna. W kościołach utrudnieniem są schody
Ścieżka, której nie może zabraknąć w mieście o tak bogatej historii jak Krosno - ścieżka zabytków, to spacer najciekawszych, najstarszych i najpiękniejszych pamiątkach przeszłości miasta.

Początek ścieżki:

WIEŻA FARNA

Adres: ul. Piłsudskiego 5
Najbardziej charakterystycznym obiektem krośnieńskiego starego miasta jest barokowa Wieża Farna. Trójkondygnacyjna budowla mierzy 38 m wysokości. Przykryta jest baniastym hełmem z kolumnową latarnią. Powstała w XVII w. na potrzeby miejscowej parafii, jako wieża dzwonnica. Jest jedną z krośnieńskich fundacji Roberta Wojciecha Portiusa. Wewnątrz znajdują się 3 dzwony – Marian, Jan oraz Urban, uważany za jeden z największych historycznych dzwonów w Polsce. Jego parametry to około 2,5 tony wagi i prawie 5 metrów obwodu. Nadano mu imię na cześć ówcześnie panującego papieża. Jan upamiętnia biskupa przemyskiego, a Marian dzwoni na chwałę Maryi. Wszystkie dzwony są sprawne i używane. Obiekt pełni również rolę wieży zegarowej. Po dwóch stronach budynku widzimy tarcze ze wskazówkami, zaś w środku wieży znajduje się mechanizm zegara wieżowego wielkiego typu z 1908 r. produkcji krośnianina – Michała Mięsowicza. Przestrzeń w hełmie, jak i pod nim pełni funkcję małej sezonowej galerii sztuki. Prezentowane są tu zazwyczaj grafiki, malarstwo i fotografia miejscowych artystów, zarówno profesjonalnych, jak i amatorów. Z punktu widokowego usytuowanego na zwieńczeniu wieży rozpościera się piękna panorama na miasto i okolice.

KOŚCIÓŁ FARNY pw. TRÓJCY ŚWIĘTEJ, BAZYLIKA KOLEGIACKA W KROŚNIE

Adres: ul. Piłsudskiego 5
Znajdź na mapie
Z punktu widzenia historii Krosna jest to najważniejsza świątynia. Powstała jako kościół parafialny (farny) na potrzeby wiernych nowopowstałego miasta. Początki kościoła sięgają więc połowy XIV w. Jest to budowla gotycka, murowana z cegły i kamienia, z biegiem czasu przyozdobiona późniejszymi elementami. Pierwotnie kościół wraz z okalającym terenem był miejscem pochówku mieszkańców. Dzisiejszy dziedziniec to teren byłego najstarszego krośnieńskiego cmentarza. Kościół był bezpośrednio wtopiony w obręb murów miejskich, w czasie istnienia fortyfikacji, będąc ich znaczącym elementem. Z gotycką bryłą kościoła kontrastuje bardzo bogate manierystyczno-barokowe wnętrze, uważane za jedno z najcenniejszych w Małopolsce. Większość wyposażenia pochodzi z XVII w. Najcenniejsze i najciekawsze jego elementy to m. in.: ołtarz główny z obrazem Adoracja Trójcy Świętej i Matki Bożej przez Wszystkich Świętych, przypisywany weneckiemu nadwornemu malarzowi Wazów – Tomaszowi Dolabelli; obrazy z połowy XVII w. zdobiące północną ścianę prezbiterium; gotycki obraz na desce – Koronacja Marii przez Trójcę Świętą z XV w.; Grupa Pasji z XV w.; ławka kolatorska Portiusa; dwadzieścia kilka obrazów olejnych na płótnie stanowiących skomponowane cykle tematyczne.

3. DAWNA SIEDZIBA PIERWSZEJ KRAJOWEJ FABRYKI ZEGARÓW WIEŻOWYCH

ul. Piłsudskiego 19
Znajdź na mapie
Dawna fabryka zegarów wieżowych mieściła się w niewielkim murowanym budynku, znanym jako dom z zegarem. Jest to zachowana do dzisiaj kamienica, powstała na przełomie XIX i XX w. w stylu wiedeńskiej secesji. Zbudowana została z czerwonej cegły. Wyróżnia się ciekawą formą architektoniczną, w szczególności ozdobnymi kształtowanymi w tynku detalami oraz tarczą zegara zamontowaną na fasadzie. Budynek w przeszłości należał do słynnego krośnieńskiego rzemieślnika – zegarmistrza Michała Mięsowicza. Tu w latach 1901-1938 prowadził on zakład produkcyjny pod nazwą Pierwsza Krajowa Fabryka Zegarów Wieżowych. Ten niewielki budynek był jednocześnie domem Mięsowicza i jego rodziny. Część warsztatowa zakładu mieściła się w dolnej kondygnacji, która znajduje się na tyłach obiektu, od strony opadającej stromo skarpy. Szacuje się, że w tutejszej fabryce powstało około 280 mechanizmów zegarów wieżowych, które w wielu przypadkach odmierzają czas do dnia dzisiejszego. Obecnie kamienica jest jednym z obiektów Muzeum Rzemiosła w Krośnie. Prezentuje ono między innymi dzieje rzemiosła południowo-wschodniej Polski, ze szczególnym uwzględnieniem tradycji zegarmistrzowskich i osoby Michała Mięsowicza.

4. DAWNY PAŁAC BISKUPI

Adres: ul. Piłsudskiego 16
Znajdź na mapie
Dawny Pałac Biskupi, to jedna z byłych posiadłości biskupów przemyskich. Pierwotnie, od XIV w., stał tu budynek drewniany. Pałac jako budynek murowany pojawił się w XVI w., gdy biskupem był Stanisław Tarło. Obiekt stanowił dogodne schronienie na wypadek zagrożenia siedziby głównej biskupów w Przemyślu. Budynek na przestrzeni swych dziejów przebudowywany i rozbudowywany, zmieniał również właścicieli i funkcje (koszary, szkoły, sąd). Główny korpus obiektu, usytuowany wzdłuż ulicy powstał w I poł XVII w. za sprawą kasztelanowej połanieckiej Zofii z Ligęzów Skotnickiej. Warto wspomnieć, że obiekt w przeszłości był włączony w system miejskich fortyfikacji, których zachowane fragmenty można oglądać w jednej z muzealnych przewiązek. Obecnie Pałac Biskupi to piętrowy budynek z sienią przejazdową, prowadzącą na niewielki dziedziniec. Elewację frontową zdobią kartusze herbowe Jana Skotnickiego i jego żony Zofii z Ligęzów oraz rzeźba Chrystusa Króla. Obiekt pełni funkcję siedziby Muzeum Podkarpackiego, które prezentuje zbiory archeologiczne, historię Krosna i regionu, galerię sztuki, historię oświetlenia ze wspaniałą kolekcją lamp naftowych oraz szkło podkarpackich hut.

5. RYNEK Z ZABUDOWĄ

Znajdź na mapie
Centralnym punktem Krosna, zarówno dawnego w obrębie murów miejskich, jak i obecnego jest rynek. Wytyczony został w czasie lokacji miasta w połowie XIV w. Ma wymiary 115 x 72 m. Początkowo otaczały go budynki drewniane, które od końca XV w. zastępowano murowanymi. Z tego właśnie okresu pochodzi częściowo najstarsza zachowana kamienica Wójtowska (Rynek 7). Najstarszymi częściami przyrynkowych kamienic są piwnice, w których pierwotnie składowano produkty, w tym wina. Z biegiem czasu kamienice przebudowywano, rozbudowywano i modernizowano. Część z nich posiada charakterystyczne arkadowe podcienia, nadające rynkowi niepowtarzalny urok. Te we wschodniej części pierzei północnej i południowej pochodzą z XVI i XVII w. Pozostałe są późniejszą rekonstrukcją z przełomu XIX i XX w. Podcienia służyły przede wszystkim do celów handlowych. W latach 1999-2000 w obrębie rynku przeprowadzono badania archeologiczne. Ujawniły one cenne elementy dawnej infrastruktury miejskiej tj. wodociągi, kramy kupieckie, studnie, kanały ściekowe, a przede wszystkim relikty dwóch okazałych, reprezentacyjnych budowli: gotyckiego domu wójtowskiego oraz renesansowego ratusza. Zarys obydwu budynków zaznaczono na płycie rynku czerwonym brukiem.

6. KOŚCIÓŁ pw. NAWIEDZENIA NMP W KROŚNIE - FRANCISZKANIE

ul. Franciszkańska 5
Znajdź na mapie
O ile kościół farny służył przede wszystkim krośnieńskim mieszczanom, to kościół Franciszkanów był świątynią, z którą związało się podkrośnieńskie rycerstwo i szlachta. Franciszkanie pojawili się w Krośnie już w drugiej połowie XIII stulecia. Relikty najstarszej budowli sakralnej, odnaleźć można w dolnych partiach prezbiterium obecnego kościoła. Dobroczyńcami kościoła Franciszkanów był ród Kamienieckich, dzięki któremu na przełomie XIV i XV w. nastąpiła rozbudowa, a właściwie budowa gotyckiego kościoła. Franciszkanie nadbudowali świątynię cegłą i nakryli gotyckim sklepieniem, a następnie rozbudowali o ceglany pseudohalowy korpus nawowy, ze sklepieniem wspartym na czterech kamiennych filarach międzynawowych. Tak skomponowana bryła kościoła przetrwała bez większych zmian do początku XVII w. , gdy do korpusu zaczęto dobudować szereg kaplic. W 1872 r. świątynię strawił pożar. W jego wyniku spłonęło niemal całe wyposażenie wnętrza, za wyjątkiem kaplic i wyjątkowo cennych kamiennych nagrobków. Zawaliło się gotyckie sklepienie prezbiterium i zniszczyła się konstrukcja dachu. Obecny wygląd kościoła jest wynikiem restauracji budowli przeprowadzonej na przełomie XIX i XX w. W jej efekcie dokonano regotyzacji bryły kościoła.

7. KAPLICA OŚWIĘCIMÓW

Adres: Franciszkańska 5
Znajdź na mapie
Do korpusu kościoła Franciszkanów przylega słynna kaplica grobowa rodu Oświęcimów. Z miejscem tym związana jest najpopularniejsza krośnieńska legenda o miłości Anny i Stanisława Oświęcimów. Kaplica została wzniesiona według projektu mediolańczyka Wincentego Petroniego w latach 1647-1648. Fundatorem budowli był Stanisław Oświęcim. Dekoracja stiukowa zdobiąca wnętrze kaplicy to dzieło włoskiego artysty Jana Chrzciciela Falconiego. Był on najwybitniejszym sztukatorem działającym w siedemnastowiecznej Polsce. Ta barokowa budowla należy do najdoskonalszych osiągnięć plastycznych epoki. Reprezentuje typ grobowej kaplicy centralnej, na planie kwadratu, z kopułą na pendentywach, zwieńczoną kamienną latarnią. Ołtarz znajdujący się w kaplicy pochodzi z 1890 r. i jest kopią pierwotnego z połowy XVII w. W głównym polu ołtarza widnieje obraz przedstawiający św. Stanisława wskrzeszającego Piotrowina. W tle kompozycji zauważyć można rodzinę Oświęcimów. Obraz wiązany jest z krakowskim malarzem Janem Tricjuszem. Kaplicę uzupełniają portrety rodu Oświęcimów, a przede wszystkim pełnopostaciowe portrety Stanisława i Anny w wytwornych strojach z epoki.

8. BUDYNEK SĄDU

ul. Sienkiewicza 12
Znajdź na mapie
Obiekt jest reprezentacyjną budowlą użyteczności publicznej z okresu autonomii galicyjskiej. Stanowi dowód rozkwitu miasta w tym czasie. Budowla jest przykładem architektury późnego historyzmu, doskonale wkomponowanego w układ przestrzenny placu Konstytucji 3 Maja. Budynek sądu wybudowany został w latach 1912-1913. Jego projektantem był Franciszek Skowron, nadzorujący budowy sądów w Galicji z ramienia władz centralnych w Wiedniu. Gmach o charakterze wolnostojącym, zlokalizowany jest na południowym krańcu Wzgórza Staromiejskiego – u zbiegu ulic Sienkiewicza i Czajkowskiego. Jest trzy i częściowo czterokondygnacyjnym obiektem, zbudowanym na planie zbliżonym do podkowy z wewnętrznym dziedzińcem. Zbudowany z cegły o elewacjach częściowo otynkowanych. Budynek wyposażony jest w zegar produkcji Michała Mięsowicza. Tarcza zegara jest widoczna w górnej części fasady. W czasie obu wojen światowych budynek sądu pełnił rolę szpitala wojskowego. Natomiast w czasie I wojny światowej był również siedzibą rosyjskiego sztabu. Obiekt powstał w rejonie dawnych fortyfikacji miejskich, w tym nieistniejącej Bramy Węgierskiej. Gmach został rozbudowany w latach 90. XX w. o dostawienie skrzydła od strony zachodniej.

9. KOŚCIÓŁ pw. PODWYŻSZENIA KRZYŻA ŚWIĘTEGO W KROŚNIE – KAPUCYNI

pl. Konstytucji 3 Maja 2
Znajdź na mapie
Bezpośrednio poza murami starego miasta, przy obecnym placu Konstytucji 3 Maja powstał kościół i klasztor Kapucynów. Kapucyni zostali sprowadzeni do Krosna staraniem wojewody krakowskiego, hetmana wielkiego koronnego Jana Klemensa Branickiego. Od 1771 r. rozpoczęto długą budowę obecnego kościoła, konsekrowanego dopiero w 1811 r. Projektantem budowli był kapucyn, pochodzący z Czech ojciec Innocenty Barth, co ciekawe wykształcony architekt. Jest to kościół jednonawowy, bezwieżowy, zbudowany z ciosów piaskowca, według wzorców charakterystycznych dla kościołów kapucyńskich. Jest jednym z najpóźniejszych przykładów architektury barokowej. Fasada budynku ukończona w 1781 r. jest dwukondygnacyjna. Na jej osi umieszczono półkoliście zamkniętą płycinę z malowidłem z pierwszej połowy XIX w., przedstawiającym Ukrzyżowanego. Wnętrze kościoła zdobi iluzjonistyczna polichromia z 1809 r. autorstwa Lucjana Smuglewicza i Andrzeja Kucharskiego. Nastawa głównego ołtarza z 1879 r. jest autorstwa krośnieńskiego snycerza Stanisława Janika i krakowianina Romualda Łapczyńskiego, w jej centrum umieszczono barokowy krucyfiks z drugiej połowy XVIII w. Przylegający do kościoła klasztor jest rówieśnikiem kościoła, za wyjątkiem frontowego skrzydła z połowy XIX w. Za klasztorem znajdują się kapucyńskie ogrody.


10. DAWNE KOLEGIUM JEZUICKIE

ul. Kazimierza Wielkiego 8
Znajdź na mapie
Zabudowania krośnieńskiej uczelni – Państwowej Akademii Nauk Stosowanych (PANS) przy ulicy Kazimierza Wielkiego, to część dawnego kompleksu krośnieńskiego konwentu Jezuitów. Jezuici w Krośnie zjawili się na początku XVII w, osiedlając się początkowo przy kościele farnym. Jedną z najważniejszych misji zakonników św. Ignacego Loyoli, było szkolnictwo. W naturalny więc sposób powstało w Krośnie Kolegium Jezuickie, które ufundował podkomorzy sanocki Piotr Bal. Główna fundacja jezuicka powstała jednak za sprawą sędziego ziemi sanockiej Stanisława Zaremby. W 1658 r. zakupił on parcelę, na której wybudowano kamienny kościół, a obok niego w latach 1660-1667 powstał murowany gmach kolegium. W takiej formie fundacja przetrwała zaledwie ponad wiek. Po kasacie zakonu, która nastąpiła w początkowym okresie zaborczym, rozebrano kościół, a jego materiał posłużył do budowy kościoła Kapucynów. Decyzją władz austriackich dawne kolegium pełniło m. in. funkcję szpitala wojskowego. Jednak w myśl powiedzenia – historia kołem się toczy, powrócono do edukacyjnych funkcji obiektu. Mieściła się tu m. in. Szkoła Tkacka, a obecnie funkcjonuje Kampus Humanistyczny PANS. Kształci się tu studentów na wielu interesujących kierunkach, zapewniając jak dawne kolegium, wysoki poziom nauczania.
Projekt pn. „Kreujemy + Rozwijamy + Ożywiamy + Stymulujemy + Nakreślamy + Odmieniamy = KROSNO” realizowany w ramach Programu Rozwój Lokalny, współfinansowany w 85% ze środków Norweskiego Mechanizmu Finansowego 2014-2021 oraz w 15% z budżetu państwa.

„Wspólnie działamy na rzecz Europy zielonej, konkurencyjnej i sprzyjającej integracji społecznej”

Wysokość otrzymanego dofinansowania wynosi 15 328 498,86 PLN. Beneficjentem/ Partnerem Wiodącym jest Gmina Miasto Krosno. Celem projektu jest kompleksowa poprawa jakości życia w Krośnie oraz lepsze dostosowanie administracji Krosna do potrzeb mieszkańców.

Więcej informacji:

www.norwaygrants.pl
www.norwaygrants.org
Jeśli chcesz poczytać jak rozwija sie Krosno w ramach programu „Rozwój Lokalny” to tutaj: https://www.krosno.pl/dla-mieszkancow/rozwoj-lokalny/aktualnosci

Jeśli chcesz poczytać jak rozwijają sie inne miasta w ramach programu „Rozwój Lokalny” to tutaj: https://www.miasta.pl/kategorie-aktualnosci/program-rozwoj-lokalny
envelopephone linkedin facebook pinterest youtube rss twitter instagram facebook-blank rss-blank linkedin-blank pinterest youtube twitter instagram