Krosno to miasto przepełnione nie tylko historia, ale i legendami. Zapraszamy do poznania ścieżki krośnieńskich legend. 

Adres: ul. Franciszkańska 5

Krosno, niczym słynna włoska Werona, poszczycić się może legendą godną historii Romea i Julii. Barokowa kaplica rodziny Oświęcimów znana jest nie tylko z wyjątkowych dzieł sztukaterii włoskiego mistrza Jana Baptysty Falconiego, ale również z pięknej legendy o nieszczęśliwej miłości dwojga kochanków.

 Bohaterami romantycznej legendy są Stanisław Oświęcim, poseł i doradca na dworze króla Władysława IV oraz jego przyrodnia siostra, piękna i mądra Anna. Mimo niespotykanej urody Anna nie zamierzała wychodzić za mąż, rozważała nawet wstąpienie do zakonu. Stanisław zajęty licznymi podróżami pewnego razu postanowił odwiedzić rodzinny dom, spotkać ukochanego ojca oraz niewidzianą od lat dziecięcych Annę. W przypadające wówczas Boże Ciało cała rodzina wybrała się do Krosna. Anna ubrana w białą suknię usiadła przy głównym ołtarzu. Wówczas to zauważyła młodego mężczyznę, na widok którego jej serce zabiło mocniej. Nie rozpoznała w nim Stanisława, którego widziała dawno temu. Nie zdawała sobie sprawy, że sprawcą jej zmieszania był przyrodni brat. Mimo niesprzyjającego losu młodzi wyznali sobie miłość. Szczęśliwi i smutni zarazem kochankowie uznali, że tylko Bóg może im pomóc. Niezwłocznie zatem Stanisław ruszył do Rzymu, aby prosić o zgodę na ślub z przyrodnią siostrą. Długo trwająca podróż zakończyła się sukcesem – papież pobłogosławił ich szczęściu. W tym czasie Anna słabła i modliła się każdego ranka. Stanisław pędził co sił do domu, a gdy dotarł na miejsce, nie potrafił ukryć radości. Nie zauważył nawet, że tłum zgromadzony wokół płacze.

 Początkowo nie rozumiał co się stało, ale po kilku chwilach rozpoznał w spoczywającej na katafalku dziewczynie właśnie Annę. Ukochana nie doczekała radosnej wieści z Rzymu. Stanisław nie potrafił znieść tej straty, pękło mu serce i dołączył do Anny. O tym, że w każdej legendzie jest ziarno prawdy, niech zaświadczy krypta grobowa, zawierająca doczesne szczątki tragicznych bohaterów. Zakazana miłość połączyła ich na wieczność.

Adres: ul. Franciszkańska 5

W ołtarzu głównym kościoła OO. Franciszkanów pw. Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny, znajduje się słynący łaskami obraz Matki Bożej Murkowej. Wizerunek przedstawiający Maryję Pannę Niepokalaną z Dzieciątkiem namalowany został ponad 400 lat temu, jednak ani autor, ani dokładny czas jego powstania nie są znane. Nazwa obrazu „Murkowa” pochodzi od wnęki w murze, która niegdyś znajdowała się na zewnątrz kościoła, w której umieszczony był obraz przez długi czas.
Rozgłos i sławę wizerunek zyskał w czasach potopu szwedzkiego, kiedy to w 1657 r. książę siedmiogrodzki Jerzy II Rakoczy z 40-tysięczną armią oblegał Krosno. Żądny władzy i zniszczenia królewskiego miasta dowódca węgierski rozkazał doszczętnie zniszczyć i całkowicie splądrować miasto. Mieszkańcy grodu nie ze strachu, lecz w akcie wielkiej wiary złożyli ślubowanie i obrali Matkę Bożą Murkową patronką Krosna. Ta, nie zostawiła swojego wiernego ludu bez wsparcia. 16 marca 1657 r. jako symbol zwycięstwa nad wrogiem ukazała się na krośnieńskim niebie czerwona włócznia, taka sama jaką dzierży Maryja z miejscowego obrazu. Wrogie oddziały ulękły się tego znaku i w popłochu opuściły krośnieńską ziemię. W uratowanym i ocalonym mieście niniejszy cud odczytano jako łaskę wyjednaną przez Matkę Bożą Murkową.
Dziś kult Obrończyni Wiary, jak nazywa ją lud krośnieński, nie traci na popularności, czego dowodem są liczne wota zarówno uzdrowionych, jak i tych na których spłynęła łaska Boża. W 2007 roku prezydent Krosna wraz z Radnymi, podczas obchodów Rocznicy 350-lecia cudownej obrony Krosna, ponowił ślubowanie uznające Matkę Bożą Murkową, Patronką Krosna. 10 stycznia 2008 roku ks. abp Józef Michalik podjął decyzję o koronacji obrazu nadając wizerunkowi Madonny tytuł teologiczny: "Najświętsza Maryja Panna Obrończyni Wiary zwana Murkową". 13 czerwca 2010 roku odbyła się koronacja obrazu Matki Boskiej Murkowej.

Adres: ul. Franciszkańska 5

Z krośnieńskim kościołem OO. Franciszkanów związana jest jeszcze jedna, niezwykle tajemnicza legenda. Otóż, jedno z podań mówi o miejscu pochówku w świątynnej krypcie królewskiego syna. Za twórcę tej legendy uchodzi Żegota Pauli – romantyczny historyk, archeolog i etnograf. Autor w swoim dziele z 1838 r. zatytułowanym „Starożytności Galicyjskie”, będącym efektem młodzieńczych podróży po Galicji, zdał relację ze swego pobytu w grodzie nad Wisłokiem.

Klasztorni zakonnicy mieli pokazać podróżnikowi rzekome szczątki Pełki - nieślubnego królewskiego syna. Chłopiec miał być owocem miłości Kazimierza Wielkiego do żydowskiej metresy Esterki. Słynąca z urody Żydówka była wnuczką szanowanego kupca i lekarza z Opoczna i znała wiele tajemnic medycznych. Według Jana Długosza miała z królem Kazimierzem Wielkim dwóch synów: Niemira i Pełkę. Potomek męski z nieprawego łoża był dużym zagrożeniem dla kontynuacji dynastii. Bastardzi, czyli nieślubne dzieci królewskie, bardzo często byli mordowani i nie przywiązywano wagi do miejsca ich pochówku.

 Królewski romans rodem z średniowiecza rozpalał umysły wielu historyków i pisarzy polskich, stając się kanwą romantycznych podań. Dlaczego jedno z nich zostało osadzone w starym i zabytkowym Krośnie? Nie bez powodu. Wszak miasto to było szczególne dla Kazimierza Wielkiego, wspierał je finansowo, a nawet podarował mu własny rodowy herb. Być może król nie mógł pochować nieślubnego syna na dworze krakowskim i dlatego wybrał dobrze znane mu miejsce. Na szczęście tajemnica tej legendy została rozwiązana. Osobą pochowaną w krośnieńskiej krypcie był przedstawiciel szlacheckiego rodu Pełków z Grabownicy, dobrodziejów miejscowego klasztoru. Tymczasem, o urokach miasta godnego licznych legend i podań, można się przekonać spacerując po zaułkach grodu lokowanego przez ostatniego władcę z dynastii Piastów

Adres: ul. Blich 2

Marka Krosno to legendarne polskie szkło, synonim 100-letniej bogatej historii i tradycji formowania wyrobów szklanych. Dzieła krośnieńskich hutników o krystalicznej przejrzystości to wyroby najwyższej jakości wykonania, trwałości oraz atrakcyjnego wzornictwa. Od dawna marka Krosno stanowi jeden z najbardziej rozpoznawalnych polskich towarów na arenie międzynarodowej. Szkło z Krosna trafia co roku do milionów ludzi na całym świecie, a na liście najsłynniejszych „klientów" krośnieńskiej marki znajdują się chociażby polscy prezydenci, brytyjska i hiszpańska monarchia, cesarzowie Japonii czy arabscy szejkowie.

 Wszystko zaczęło się w 1923 roku, kiedy to w Krośnie wybudowano pierwszą hutę szkła. Dynamiczny rozwój zakładu nastąpił po II wojnie światowej. Tym samym 100 lat temu w Krośnie narodził się przemysł szklarski słynący z doskonałej tradycji ręcznego rzemiosła i oparty na legendarnej dbałości o każdy detal. Ta legenda zaowocowała stworzeniem szerokiego asortymentu produktów, wyróżniających się jakością, funkcjonalnością, kunsztem i ponadczasowym wzornictwem. Od dziesięcioleci ręcznie formowane szkło z Krosna cieszy się niesłabnącą popularnością w kraju i za granicą. Cenione jest przede wszystkim ze względu na doskonałą jakość oraz podążające zawsze za aktualną modą wzory. Znaczna część eksportowanej produkcji trafia do USA, Europy Zachodniej, Australii czy Japonii.

 W nawiązaniu do tych tradycji Krosna w samym sercu miasta powstało Centrum Dziedzictwa Szkła. Instytucja ta oferuje pokazy ręcznego formowania szkła, a także prezentuje wyroby szklane z okolicznych hut. Przy obiekcie działa także sklep, w którym można nabyć szklane arcydzieła. Gdyby komuś było jeszcze mało, polecamy także odwiedzić Salon Firmowy Krosno Glass S.A. przy ul. Tysiąclecia 13, gdzie zakupić można wyroby jednego ze światowych liderów produkcji szkła. Marka oferuje ekskluzywne wyroby produkowane ręcznie: linie kieliszków i szklanek, karafki, dzbany, a także szkło dekoracyjne takie jak wazony czy świeczniki.

Adres: Rynek 27

Jedną z najbardziej barwnych postaci w dziejach Krosna jest niewątpliwie szkocki emigrant Robert Wojciech Portius. Dostawca win węgierskich na dwory królewskie władców z dynastii Wazów zasłynął jako hojny fundator wielu krośnieńskich zabytków.

 W czasie „Potopu Szwedzkiego” 7 grudnia 1655 roku wojska polskie dowodzone przez starostę krośnieńskiego porucznika Gabriela Wojniłłowicza pokonały pod Krosnem Szwedów. To niezwykle ważne wydarzenie, zapamiętane w historii jako „Bitwa pod Krosnem”, stało się bezpośrednim impulsem do powrotu króla Jana Kazimierza do Polski. Na wieść o tym zwycięstwie, na początku stycznia 1656 r. w towarzystwie królewskiej świty zawitał do Krosna Jan Kazimierz. W dniach od 3 do 12 stycznia 1656 r. Krosno stało się symboliczną i niemianowaną stolicą Polski. W czasie pobytu w Krośnie monarcha ogłosił swój powrót do kraju i wezwał ludność do walki z najeźdźcami. Prowadził działalność polityczną i dyplomatyczną, kierowaną nie tylko do okolicznej szlachty, ale połączoną również z wizytami w Bieczu, Jaśle, Kobylance i Żmigrodzie. To właśnie w trakcie pobytu w Krośnie król dowiedział się o odstąpieniu Szwedów od Jasnej Góry oraz o tym, że zmarł zdrajca Janusz Radziwiłł. Z Krosna władca ogłosił podziękowanie dla Nowego Sącza za obronę Rzeczypospolitej i wydał „Manifest wzywający chłopów do walki ze Szwedami”. 8 stycznia 1656 r. w Uniwersale datowanym w Krośnie, Jan Kazimierz poleca poddanym biskupa krakowskiego i starostwa bieckiego, sądeckiego oraz nowotarskiego, aby gromadzili się pod Nowym Sączem pod dowództwem Gabriela Wojniłłowicza na dzień 15 stycznia.

 Według podania król Jan Kazimierz miał zatrzymać się w domu swojego dobrze znanego dworzanina – Roberta Portiusa. Czy kamienica Rynek 27 rzeczywiście mogła gościć samego króla Polski? Przemawiają za tym zażyłe kontakty krośnieńskiego patrycjusza z dworem monarchy. O tym jak wspaniałe są dzieje dawnego Krosna przekonasz się spacerując ulicami zespołu staromiejskiego i podziwiając kamienice krośnieńskiego Rynku.

Adres: Piłsudskiego 5

Znajdująca się tuż obok kościoła farnego wieża-dzwonnica to jeden z najważniejszych obiektów zabytkowych zespołu staromiejskiego. Wznosząca się na wysokość 38 metrów wieża, której baniasty hełm góruje nad krośnieńską starówką, stanowi najbardziej rozpoznawalny element panoramy grodu nad Wisłokiem. Obiekt ten ufundował w XVII w. Robert Portius – Szkot , który swój majątek zdobył na handlu węgierskim winem. Prawdziwą perłę krośnieńskiej wieży stanowią umieszczone w niej trzy zabytkowe dzwony, noszące imiona Urban, Jan, Maria, także ufundowane przez szkockiego patrycjusza. Największy spośród dzwonów – Urban – mierzy 490 cm w dolnym obwodzie i jest jednym z największych historycznych dzwonów w Polsce. Krośnieńskie dzwony zostały odlane w 1639 r. przez ludwisarza niemieckiego Stefana Meutela i angielskiego Georga Oliviera.

  Wewnątrz wieży znajduje się również mechanizm zegara wieżowego wykonany w 1908 r. w Pierwszej Krajowej Fabryce Zegarów Wieżowych Michała Mięsowicza w Krośnie. Ponadto w wieży można zobaczyć wystawę prezentującą zegarmistrzostwo – część ekspozycji stałej Muzeum Rzemiosła w Krośnie. W sezonie letnim, w przestrzeni hełmu wieży, prezentowane są wystawy czasowe. Z tarasu widokowego podziwiać można panoramę miasta wraz z otaczającymi go wzniesieniami Beskidu Niskiego oraz Pogórza Strzyżowskiego.

 Do dziś wśród mieszkańców Krosna krąży legenda o tajemniczym pochodzeniu dzwonów. Otóż pewien krośnieński kupiec, który sprowadzał wino z Węgier, w jednej z beczek zamiast szlachetnego trunku znalazł antałek pełen złotych monet. Ponieważ złoto pochodziło od groźnego rozbójnika z karpackich lasów, który zawarł pakt z diabłem o swoją duszę, kupiec postanowił przeznaczyć przeklęte złoto na chwałę Bożą. Zatem opłacił najlepszego ludwisarza w Polsce aby odlał najwspanialsze dzwony jakich nawet Kraków nie ma. I tak do dziś Urban, największy z dzwonów jest jednym z najsłynniejszym w całym kraju.

Adres: ul. Kolejowa 29a

Etnocentrum Ziemi Krośnieńskiej to instytucja, która łączy w sobie charakter muzeum i domu kultury. Oferta zajęć zawiera warsztaty rękodzielnicze, kulinarne, rzemieślnicze, taneczne i śpiewacze. Organizowane są także wystawy czasowe, potańcówki, koncerty muzyki tradycyjnej oraz spotkania z żywą kulturą. Podczas interaktywnych spacerów po nowoczesnej przestrzeni poznaje się życie codzienne i dawne zwyczaje mieszkańców regionu. Za pomocą współczesnej technologii można się przenieść w podróż do dawnego świata.

 Etnocentrum Ziemi Krośnieńskiej to szczególne miejsce na krośnieńskiej mapie instytucji kultury. To miejsce stworzone w oparciu o dorobek przeszłych pokoleń. Wszystkie prowadzone tu działania i odbywające się tu wydarzenia opierają się na wiedzy etnograficznej i wynikają z dokładnych badań terenowych. To miejsce spotkań z kulturą ludową i tradycyjną, które zapoznaje nas z takimi elementami etno jak obrzęd, taniec, opowieść, śpiew, kuchnia, rękodzieło czy rzemiosło.

 Odwiedzając Etnocentrum Ziemi Krośnieńskiej można posłuchać oryginalnych pieśni, odkrytych w trakcie poszukiwań na Podkarpaciu, a w scenerii dawnego peronu kolejowego obejrzeć stare zdjęcia, odnajdując w nich ślady historii naszego regionu. Można poznać proces powstawania chleba, dowiedzieć się jak powstają proziaki czy inne lokalne smakołyki. Wirtualna przymierzalnia ludowych strojów pozwoli przejrzeć się w lustrze w pięknym, tradycyjnym stroju Łemkini, Pogórzanki czy Krakowiaka. Wszystko po to, aby pokazać, że kultura i tradycja to bogaty zbiór wiedzy, dorobku materialnego oraz wierzeń, które do dziś stanowią o naszym wspólnym dziedzictwie. Aby poznać krośnieńskie legendy musimy odwiedzić Salę Legend, gdzie zasiadając wygodnie w ruchomym, drabiniastym wozie, przeniesiecie się do świata podań dawnego Krosna, w animowanej oraz interaktywnej wersji.